Sporten om je gewrichten soepel te houden

Lachend en ietwat ongemakkelijk zegt ze: “ja dat ben ik die zo kraakt”. Tijdens de warming-up van de training hoor ik het inderdaad. Ik vraag haar of ze last heeft van haar krakende gewrichten? Nee hoor helemaal niet is het antwoord. Toch is het verstandig je eens te verdiepen in artrose, want misschien is dat krakende geluid wel te voorkomen of verminderen. Krakende gewrichten, pijn bij het opstaan, door je heup of knie heen zakken, herken je deze signalen? Het zijn allemaal voorbeelden die genoemd worden door mensen met artrose jong en oud. Artrose heeft namelijk alles te maken met de staat van het kraakbeen en de belasting hiervan gedurende je leven.

Wat is artrose en hoe kan je het herkennen?

Artrose is een officiële vorm van reuma waarbij het hele gewricht betrokken is. Bij de geboorte hebben we op onze gewrichtsoppervlakken een laag kraakbeen, mooi en glad van structuur. In ons dagelijks leven heeft ons kraakbeen veel te verduren. Kraakbeen vangt krachten en schokken op de gewrichten op, hierdoor ontstaan grote of kleine aantastingen en of beschadigingen aan het kraakbeen. Omdat kraakbeen geen zenuwen bevat, wordt artrose pas herkent als er pijn ontstaat door neveneffecten in het lichaam. Soms ontstaan er lichte ontstekingen in de slijmvlieslaag van een gewricht, maar ook komt het regelmatig voor dat spieren rondom het gewricht verzwakken en doen pezen om het gewricht heen pijn. Ook aan de buitenkant kun je artrose herkennen, door veranderingen in het bot, er vormen zich aan de rand van het gewricht zichtbare en voelbare knobbels, osteofyten genoemd.

Factoren die artrose (kunnen) versterken:

  • Erfelijke aanleg
  • Leeftijd: naarmate we ouder worden treedt bij iedereen een proces van artrose op. Het is dus een natuurlijk proces.
  • Laxiteit (= slapheid) van gewrichtsbanden.
  • Matige spierconditie: bij onvoldoende spierkracht of stabiliteit komt er meer kracht op het gewricht terecht.
  • Posttraumatisch: artrose als gevolg van een (eerdere) verwonding of blessure, zoals een bot-of gewricht breuk of bandletsel.
  • Veelvuldige ontstekingen, bijvoorbeeld bij Reumatoïde Artritis.
  • Geslacht: vrouwen hebben een hoger risico op artrose.
  • Overbelasting door overgewicht
  • (Langdurig) zwaar lichamelijk werk of intensieve sportbeoefening van extreme sporten.

Meer over de klachten van artrose

Pijn is vaak de eerste klacht. Pijnklachten kunnen blijvend of van tijdelijke aard zijn. Maar naast pijn kan ook stijfheid of spierzwakte een eerste indicatie voor artrose zijn.

Pijn

  • Startpijn: pijn die je voelt gedurende een aantal stappen of bewegingen als je na een periode van rust (zitten, staan of liggen) weer in beweging komt.
  • Pijn bij bewegen en belasten: de pijn ontstaat vaak geleidelijk en treedt vooral op als je het gewricht meer gebruikt of belast. De pijn verergert vaak in de loop van de dag of is juist sterker de dag of nacht na veel inspanning. Als de artrose toeneemt, komt ook pijn in rust voor.
  • Pijn door gewrichtsontsteking: als een gewricht met artrose meer ontstoken raakt, kan het meer pijn doen. Je gewricht is dan vaak warm, licht gezwollen en soms een beetje rood (bijvoorbeeld bij de gewrichtjes in je vingers).

Stijfheid

  • Startstijfheid: als je bijvoorbeeld een periode in eenzelfde houding hebt gezeten, ben je (korte tijd) stijf als je weer in beweging komt.
  • Kortdurende ochtendstijfheid: deze stijfheid treedt ’s morgens op bij het opstaan en verdwijnt meestal binnen een half uur.
  • Stijf door bewegingsbeperking: door pijn, stijfheid en veranderingen in het gewricht kun je vaak minder goed bewegen. Denk aan: moeilijker draaien van je nek of rug, je knie niet volledig kunnen buigen of strekken, niet goed je voet kunnen afwikkelen of last hebben van schoenen met hoge hakken.

Spierzwakte

  • Instabiliteit van het gewricht
  • Krakend geluid bij bewegen (het kraken op zichzelf is niet schadelijk, ook gezonde gewrichten kraken wel eens)
  • Minder gemakkelijk bewegen
  • Ontsteking van het gewricht
  • Een afwijkende stand van het gewricht: Als de artrose doorzet kan de stand van de botten ten opzichte van elkaar veranderen, waardoor houdingsafwijkingen ontstaan. Je knieën kunnen bijvoorbeeld meer naar buiten gaan staan. Deze verandering in lichaamshouding beïnvloedt vaak ook de manier waarop je je andere gewrichten, pezen en spieren belast.
  • Moeheid
  • Moeite met activiteiten uit het dagelijks leven

Wat kun je zelf doen?

Artrose zelf is helaas niet te genezen. Maar het kraakbeen, de spieren en pezen om de botten heen bestaan uit weefsel en daar zijn mogelijkheden voor om die in optimale conditie te brengen of houden. Hoe doe je dit dan? Door actief te bewegen verhoog je de weefseldoorbloeding met als direct gevolg een toename van het zuurstof in de cellen. Die zuurstoftoevoer draagt positief bij in het genezingsproces van bijvoorbeeld ontstekingen aan de slijmvlieslaag. Misschien is het een dooddoener maar ook opletten op je gewicht is iets wat belangrijk is als je artrose hebt. Want hoe meer gewicht, hoe meer druk op het kraakbeen.

Als je goed met je klachten omgaat, kun je voorkomen dat artrose snel erger wordt. Soms verminderen de klachten zelfs. Blijven bewegen is hier een belangrijke factor in. Kijk wel uit voor overbelasting. Luister dus goed naar je lichaam of vraag hulp aan een fysiotherapeut als je twijfelt.
*Deze content is beschikbaar gesteld door onze partner GezondOud.

Ken je iemand die iets aan dit artikel kan hebben? Stuur het gerust door:
Meest gelezen:
Over WYZ
Wij helpen jou met de antwoorden op jouw vragen, delen we verhalen van anderen en helpen we jou om in actie te komen. Of het nou gaat over Geld, (vrijwilligers)werk, dingen doen of zorgen voor een ander. Wij zijn er voor jou, samen zijn wij WYZ.
Word lid van WYZ en ontvang toegang tot exclusieve artikelen, korting van onze partners en antwoord op iedere vraag van onze WYZbutler.