Fit worden en gezond eten met de kracht van gewoontes

Voor een fit en gezond leven heb je de juiste gewoontes nodig. Gewoontes die ervoor zorgen dat het je geen moeite kost de juiste keuzes te maken. Maar hoe komt het toch dat ergens een gewoonte van maken zo moeilijk is? Ook al wil je het heel graag. En wat kan erbij helpen het wel vol te houden? Het antwoord zit hem in de kracht van gewoontes.
 
Gezond gaan eten, fit worden door meer te sporten, eerder naar bed of minder koffie drinken. Iedereen heeft wel dingen die ze juist meer of minder willen doen in hun leven, om er gezond en fit bij te lopen. En misschien wel het belangrijkste; beter in je vel te zitten. Letterlijk en figuurlijk. Maar hoewel we vaak goede voornemens hebben om ons leven te beteren, blijkt het ontzettend moeilijk te zijn een goed voornemen vol te houden.

Zonder gewoontes is een voornemen gedoemd te mislukken

‘Het is eigenlijk heel makkelijk te verklaren waarom wij mensen het moeilijk vinden nieuwe dingen vol te houden, ook al willen we het heel graag. We zijn geen puur rationale wezens.’ Aldus wetenschapper Wendy Wood in haar boek ‘Gelukkig met gewoontes’.
Als voorbeeld noemt ze haar nicht die graag wil afvallen. Die verkondigt haar nieuwe voornemen luid op Facebook, waarna ze met bemoedigende woorden wordt bijgestaan door al haar vrienden en kennissen. Haar eerste week afvallen is een succes, de tweede week vertelt ze eerlijk dat het wat minder gaat. Daarna is het plotseling stil. Ze had een wens, ze had vastberadenheid en ze werd gesteund door haar vriendenkring. Zelfs de stok achter de deur, door het zo publiekelijk te delen, was het niet genoeg.

Er is meer dan wilskracht nodig om fit en gezond te worden

Onze geest is samengesteld uit vele aparte, aan elkaar verbonden mechanismen die ons gedrag leiden. Sommige van die mechanismen, zijn geschikt om met verandering om te gaan. Dat zijn eigenschappen die we kennen: onze wilskracht en ons vermogen om beslissingen te nemen. We kennen ze omdat we ze bewust ervaren.
Maar deze eigenschappen kosten veel energie. Om elke keer als je iets te eten pakt je wilskracht te gebruiken om de beslissing te nemen iets gezonds te pakken, is een uitputtingsslag. Een nachtje minder goed slapen, of een net iets drukkere werkdag kan er al voor zorgen dat je niet opgewassen bent tegen die ingesleten (eet)patronen waar je zo graag vanaf wilde. Er is meer voor nodig dan intentie en wilskracht om je huidige patronen te doorbreken.

Van een gezonde keuze een gewoonte maken

De kracht van een gewoonte zit hem erin dat je er geen vragen meer bij stelt. Het kost je geen wilskracht en nauwelijks groot bewustzijn. En dit zorgt ervoor dat je het ook daadwerkelijk volhoudt. Charles Duhigg beweert in zijn boek ‘Macht der gewoonte’, dat een gewoonte bestaat uit drie componenten:
1.     Een trigger
2.     de gewoonte zelf
3.     de beloning
Duhigg zegt dat je op deze manier iedere gewoonte kan ontleden. En dat als je een gewoonte wil aanpassen, je iets in jouw formule zal moeten wijzigen.
In dit geval kan je er bijvoorbeeld voor kiezen de trigger en de beloning hetzelfde te houden. Maar het lekkers verander je van een zak chips naar een pakje crackers met smeerkaas. Op deze manier kost het je de minste moeite om een verandering door te voeren en pak je een nieuwe gewoonte gemakkelijker op.
Natuurlijk kan je jezelf, zeker in het begin, ook helpen door de zak chips überhaupt niet in huis te halen, maar het weghalen van het alternatief is niet altijd mogelijk.

Nieuwe gewoontes aanleren

Naast bestaande gewoontes veranderen, kan het ook zijn dat je nieuwe gewoontes in je leven wilt implementeren. In tegenstelling tot bij het veranderen van een gewoonte, heb je bij het aanleren van een nieuwe gewoonte nog geen trigger en beloning. Deze zal je dus moeten invullen. De gewoonte die je zou willen komt voort uit een bepaalde onrust, zin of indruk.
Je wilt bijvoorbeeld als gewoonte op de dinsdag en donderdag een half uur wandelen. Zodat je lopend je kleinkinderen uit school kunt halen zonder daarna uitgeput te zijn. Dan kan je als trigger je wandelschoenen de avond ervoor vast klaarzetten. Je zal dan met je gedachten al fit achter je kleinkinderen aanlopen; je uiteindelijke beloning. Die schoenen aantrekken en de deur uitlopen zal hierdoor een kleinere moeite zijn.
Tip: schrijf je nieuwe verlangens en doelen op. Maar vergeet niet dat elke kleine stap al een doel op zich kan zijn.

Geen verandering in gezond en fit leven zonder motivatie

Dit klinkt allemaal heel leuk en aardig, maar betekent het dan dat je al je gewoontes zo gemakkelijk kan aanpassen? En dat je zo maar nieuwe gewoontes kan aanleren? Nee, is het korte maar krachtige antwoord van Duhigg. Uit onderzoek bleek dat er nog een ander cruciaal ingrediënt voor nodig is. Duhigg noemt het geloof. Geloof dat het veranderen van de gewoonte je tot iets beters zal brengen. Je kan het ook zien als je onderliggende motivatie. Je moet er de zin van in zien, het nut ervan voelen. Zonder dit wordt het alsnog een lastig verhaal. Dus geloof dat je nieuwe gewoonte verschil zal maken en het zal zo zijn. 

Meer lezen over dit onderwerp?

-        Wendy Wood, Gelukkig met gewoontes, Good Habits, Bad Habits, Harper Collins, 2019 (22,50 bij Bol.com of luister via Spotify)
-        Charles Duhigg, Macht der gewoonte, uitg. Ambo/Anthos 2015 (€20,99 bij Bol.com of luister via Spotify)

Ken je iemand die iets aan dit artikel kan hebben? Stuur het gerust door:
Meest gelezen:
Over WYZ
Wij helpen jou met de antwoorden op jouw vragen, delen we verhalen van anderen en helpen we jou om in actie te komen. Of het nou gaat over Geld, (vrijwilligers)werk, dingen doen of zorgen voor een ander. Wij zijn er voor jou, samen zijn wij WYZ.
Word lid van WYZ en ontvang toegang tot exclusieve artikelen, korting van onze partners en antwoord op iedere vraag van onze WYZbutler.